الشيخ محمد آصف المحسني
130
عجايب ومطالب (فارسى)
100 . تدين ، مقام انسان متكامل است موجودات مادى اطراف ما از نظر ساختمان وجودى و پيچيدگى و ظرافت داراى مراتب متفاوتى هستند . ساختمان وجودى موجود هرچه ساده تر باشد به مراقبت كمتر احتياج دارد و به هر اندازه كه پيچيده تر باشد مواظبت بيشتر مى خواهد . ما مى بينيم بقاى سنگ و آهن و ساير فلزات به توجه كمترى نسبت به نباتات نياز دارند ، و گياهان احتياج بيشتر دارند و توجه بيشترى ميطلبد ، حيوانات كه ساختمان وجودى آنها پيچيده تر از نباتات است نياز بيشتر داشته و رعايت وسيع ترى مى خواهند ، و بقاى انسان نسبت به بقاى حيوانات ، رعايت و دقت عميق تر لازم دارد . بلى پيچيدگى بدن فيزيكى و مسايل روانى و از همه مهمتر فطريات روحانى او با در نظرداشت غرايز او بسيار بسيار وسيع تر و داراى ابعاد متعدد گسترده تر مى باشد ، لذا حكمت بالغه آفريدگار جهان ، رعايت بيشتر و عنايت بالاترى در حق او نمود ، و او را مورد تكليف قرار داد و زمينه تكامل دنيا و آخرت او را مهيا فرمود . استعداد بى نظير و عقل نافذ آدمى موجب شايسته گى او را براى توظيف به وظايف مهم مترقى او آماده ساخت . در داخل نوع انسانى افراد بشر بر دو گونه اند : 1 . اسيران هوسها ، بى عرضه ها ، فاقدين انضباط اخلاقى ، بدور از هدف ، متمايل به روش حيوانات در پيروى از غرايز بى بند و بار